Brengt havendroom van De Wever opnieuw hoop voor IJzeren Rijn?

Deze week ondertekenen België en Nederland een intentieverklaring waarin de spoorlijn 3RX, het alternatief voor de IJzeren Rijn, expliciet staat vermeld. Ook premier De Wever heeft zich op het dossier gestort. Is er opnieuw hoop voor de historische spoorverbinding?

Het dossier van de IJzeren Rijn duikt om de zoveel tijd op, wanneer België een zoveelste poging doet om de historische spoorverbinding - sinds 1991 in onbruik - tussen de Antwerpse haven en het Duitse Ruhrgebied te reanimeren. In Limburg loopt de spoorverbinding over spoorlijn 19, via Lommel, Pelt en Hamont-Achel. Sinds 1999 al probeert ons land de IJzeren Rijn te reactiveren, maar Nederland blijft het dossier blokkeren. Al lijkt er nu een kleine opening te zijn. Op mondelinge vragen van Kamerleden Wouter Raskin (N-VA) en Frank Troosters (Vlaams Belang) in de federale commissie Mobiliteit bevestigde minister Jean-Luc Crucke (Les Engagés) dat het 3RX-dossier zich opnieuw in een operationele fase bevindt.

Het 3RX-tracé (Rhein-Ruhr-Rail-connection) is een alternatieve route voor de IJzeren Rijn die sinds 2017 op tafel ligt. In plaats van via Roermond rechtstreeks naar Duitsland te sporen door Nationaal Park De Meinweg, dat intussen een stiltegebied is, maakt de route een omleiding via Venlo. Maar door de hoge kosten voor werken op Nederlands grondgebied en een kosten-batenanalyse die slecht uitvalt voor onze noorderburen, zijn de Nederlanders tot nog toe niet erg enthousiast geweest om echt werk te maken van 3RX.

Premier

Daar komt nu mogelijk verandering in, want België probeert de IJzeren Rijn nogmaals nieuw leven in te blazen. Opvallend is dat dit keer het kabinet van premier Bart De Wever (N-VA) het dossier naar zich heeft toegetrokken. Dat kabinet heeft een herwerkte versie geschreven van de non-paper, een onofficieel document dat in de diplomatie wordt gebruikt als discussiedocument voor toekomstig beleid. “De non-paper zal na afstemming en goedkeuring op Belgisch niveau worden overgemaakt aan de Nederlandse en Duitse partners”, laat het kabinet van minister Crucke weten.

Ook tekenen België en Nederland deze week een intentieverklaring - waarvoor het kabinet-De Wever een ontwerp heeft opgesteld - om samen te werken aan de verbetering van grensoverschrijdende spoorverbindingen. Daarin staat 3RX voor het eerst expliciet vermeld. “In dezelfde verklaring is er sprake van andere verbindingen, zoals Hamont-Weert, waarover beide landen zich engageren om samen te werken”, aldus het kabinet-Crucke. Ook met Duitsland wordt er gewerkt aan een gelijkaardige intentieverklaring.

Rotterdamse haven

Waarom 'bemoeit' het kabinet van de premier zich ineens met het dossier van de IJzeren Rijn? Dat heeft alles te maken met de wens van Bart De Wever om de havens van Antwerpen en Rotterdam intensiever te laten samenwerken en misschien wel te fuseren. Daarover zei De Wever een goede week geleden tijdens de voorstelling van zijn nieuwste boek Over Welvaart het volgende: “De havens van Rotterdam en Antwerpen kunnen elkaar beconcurreren. Of we zouden de handen in elkaar kunnen slaan en logistiek-economisch een macht kunnen vormen zoals Europa die nooit heeft gezien.”

Het is naar die visie dat zijn partijgenoot en Kamerlid Raskin in de commissie Mobiliteit verwijst. “We zouden binnen de ­Benelux een ongeziene economische motor kunnen ontwikkelen. Dit is een opportuniteit voor het dossier van de IJzeren Rijn.” Het is immers al langer geweten dat Nederland de IJzeren Rijn liever niet ziet komen omdat een goede spoorverbinding tussen Antwerpen en Duitsland extra concurrentie kan betekenen voor de haven van Rotterdam. Door de havens intensiever te laten samenwerken, kan de IJzeren Rijn net een troef zijn voor beide havens.

Of het deze keer echt zal lukken, moet nog blijken. De non-paper en intentieverklaringen zijn een eerste stap, maar het mag daar niet blijven hangen. Daarvoor waarschuwt Kamerlid Troosters in de commissie. “Ik hoop dat we niet in hetzelfde verhaal verzanden als in de vorige legislatuur, waar ik altijd antwoorden kreeg over overleg, documenten, studies, verklaringen, aankondigingen van gesprekken die er zouden komen, maar waar er uiteindelijk nul vooruitgang is geboekt.”

Bron: Het Belang van Limburg © Mediahuis 2026