Nieuwe N-VA-aanval op ziekenfondsen doet ideologische clash oplaaien

CD&V ergert zich aan een N-VA-wetsvoorstel om de ziekenfondsbijdrage voor OCMW-cliënten te schrappen. De ideologische clash over de rol van de ziekenfondsen laait zo op. “We weigeren terecht te komen in een Amerikaans model met privéverzekeringen voor duizenden euro's.”

“Mensen moedwillig weghouden van een ziekenfonds is totaal onmenselijk. Wij weigeren terecht te komen in een Amerikaans model waarin iedereen zelf een dure privéverzekering moet aangaan en daar jaarlijkse duizenden euro's voor moet betalen.” CD&V-fractieleider Nawal Farih reageerde woensdagmiddag opvallend fors op een wetsvoorstel van coalitiepartner N-VA. Daarin pleit de partij ervoor om OCMW's niet langer te verplichten een ziekenfondsbijdrage te betalen voor cliënten die nog niet aangesloten zijn bij een ziekenfonds.

“Die bijdrage, ongeveer 120 euro voor een alleenstaande, staat volledig los van het recht op terugbetaling van medische kosten door de overheid”, benadrukt N-VA-Kamerlid Wouter Raskin. “Ze dient enkel om aanspraak te maken op extra voordelen die de ziekenfondsen op eigen initiatief aanbieden, zoals geboortegeschenken of terugbetalingen voor acupunctuur en sportabonnementen.” Die OCMW-cliënten kunnen zich ook gewoon gratis aansluiten bij de federale Hulpkas voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (HZIV).

Het meningsverschil tussen de N-VA en CD&V weerspiegelt meteen het grote verschil in hoe beide partijen naar de rol van de ziekenfondsen kijken. Voor CD&V zijn die een belangrijke factor in de maatschappij om, met de woorden van Farih, “mensen te helpen, zorg betaalbaar te houden en aan preventie te doen”. De N-VA dringt daarentegen al langer aan op een stevig afgeslankte rol voor de ziekenfondsen. De (financiële) macht van de mutualiteiten is de partij al langer een doorn in het oog. Recent nog, bij de onderhandelingen over het begrotingsakkoord, probeerde zowel de N-VA als de MR onder meer de controle op de langdurig zieken uit handen van de ziekenfondsen te nemen, maar tevergeefs.

Aangeblazen door MR

Dat sterke ideologische meningsverschil binnen de regering-De Wever sluimert al van bij de start. Maar de laatste weken en maanden komt de discussie wel almaar vaker aan de oppervlakte, mee aangeblazen door de MR, een regeringspartij. Op zijn nieuwjaarsreceptie zette MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez begin januari nog vol de aanval in op de ziekenfondsen. Hij benadrukte dat het geld niet gevonden moet worden bij de ondernemers, maar wel bij de ziekenfondsen. “Zij zijn de sterkste schouders, met een vermogen van liefst 6 miljard euro”, klonk het.

Bouchez drong er meteen op aan dat ook de ziekenfondsen vennootschapsbelasting zouden moeten betalen. Vandaag vallen ze enkel onder de rechtspersonenbelasting, omdat ze geen winstoogmerk hebben en als vzw een wettelijke socialezekerheidstaak uitvoeren. “Het is volledig abnormaal dat ze daardoor eigenlijk 400 miljoen euro aan belastingen konden ontwijken de voorbije vier jaar”, aldus Bouchez op zijn nieuwjaarsreceptie. “Wij doen een eenvoudig voorstel: de ziekenfondsen moeten dezelfde belastingen betalen als bedrijven en grote vzw's. Dezelfde belastingen als iedereen, dus.”

Begin december was er in het federaal parlement ook al een stevige ideologische strijd binnen de regering, na een onderzoek van Het Laatste Nieuws over het vermogen en geldbeheer van de ziekenfondsen. De N-VA ging daarbij, net als de MR, vol op het orgel. “Wie heeft een verzekeringsmaatschappij, strijkt meer dan een miljard euro winst op en hoeft daar geen euro belasting op te betalen? De ziekenfondsen”, zei N-VA-Kamerlid Frieda Gijbels. “En dat is, vrees ik, nog maar het topje van de ijsberg. Het loopt de spuigaten uit.”

“Goedkope verhalen”

In de Kamer ergerde Vooruit-minister van Sociale Zaken Frank Vandenbroucke zich toen openlijk aan de “simplistische slogans”, “compleet versleten argumenten” en “litanie van goedkope verhalen” van zijn coalitiepartners tegen de ziekenfondsen. Hij benadrukte dat ze dan maar beter meteen kleur zouden bekennen over waar ze met de gezondheidszorg naartoe willen. “Alle klagers willen eigenlijk meer vrije markt en minder solidariteit”, klonk het. “Maar willen we dan naar de Verenigde Staten met een duurdere gezondheidszorg en een slechtere gezondheid? Ik denk het niet.” Ook CD&V vreest nu openlijk voor dat “Amerikaanse” scenario, waar vooral kwetsbare personen de dupe van zouden zijn.

Intussen steken ze ook bij de ziekenfondsen zelf niet weg dat het lastig opboksen is tegen de “framing” van bepaalde regeringspartijen over hun werk. “Sommige partijen, zoals de N-VA, willen duidelijk naar een etatisering, waarbij alles in handen van de overheid komt. Andere partijen, zoals de MR, wil dan weer richting een volledige privatisering. Beide willen het kritische middenveld eruit”, zegt Luc Van Gorp, voorzitter van CM Gezondheidsfonds. “Daarmee gaan ze volgens ons een gevaarlijke weg op. Wie gaat de individuele burger dan nog beschermen? Gaan alleen mensen die een dure aanvullende privéverzekering kunnen betalen dan nog een beroep kunnen doen op onze gezondheidszorg? Dat kunnen we niet laten gebeuren.”

Bron: De Standaard © Mediahuis 2026